Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Από τες λαψάνες στες ..... λαγάνες.

Γράφει η Αργυρή Τσίγκη 
Οι σήκωσες (αποκριές) και η καθαρά Δευτέρα των παιδικών και νεανικών μου χρόνων ήταν πολλά διαφορετικές από τις σημερινές.
Τις μέρες πριν τις σήκωσες οι νοικοκυρές έφτιαχναν συχνά πουρέκια. Τηγανιτά της αναρής, του κεϊμά, του χαλλουμιού και της σάτζιης, δηλαδή πουρέκια με χαλλούμι, δυόσμο και ελαιόλαδο ψημένα στο σάτζι, χωρίς λάδι. Απαραίτητο ήταν και το γάλαν το όξυνον, δηλαδή το γιαουρτι το παραδοσιακό με την πέτσα που συνόδευε τα πουρέκια του σατζιού. Αθθυμούμαι την Ανάστα, γειτόνισσα της γιαγιάς μου, που είχε κουπάδιν με κουέλλες και της έδινε φίζες με γάλαν όξυνον. Ετσι γάλαν δεν έχω ξαναφάει από τότε.

Η τσικνοπέμπτη, ήταν μια συνηθισμένη μέρα, χωρίς τις σημερινές υπερβολές. Συνήθως οι νοικοτζυρές έφτιαχναν πουρέκια και τηγάνιζαν αυγά και λουκάνικα να τσικνίσει, έλεγαν, το σπίτι.
Την Σήκωση ( Κυριακή της Τυρινής), μικρά παιδιά ντυμένα μάσκες, γύριζαν το χωριό και κτυπούσαν τις πόρτες των συγγενικών κυρίως σπιτιών. Οι νοικοκυρές τους άνοιγαν και προσπαθούσαν να καταλάβουν ποιοί ήταν κάτω από τις μάσκες. Συνήθως φορούσαν φουστάνια των μανάδων ή των γιαγιάδων τους, τσεμπέρια, ή παντελόνια και βράκες των παππούδων και στο πρόσωπο είχαν μάσκα. Δεν είχαν όλοι τα χρήματα για εκείνη την ταπεινή μάσκα και κάποιοι έβαζαν κάλτσα στο πρόσωπο. Οταν τα παιδιά αποκάλυπταν τα πρόσωπά τους, τους κερνούσαν πουρέκια.
Την νύκτα της σήκωσης, συνήθιζαν να μαζεύονται συγγενείς και φίλοι σε ένα σπίτι για να φάνε όλοι μαζί. Η κάθε νοικοκυρά μαγείρευε στο σπίτι της, έφτιαχνε και τα πουρέκια της και το βράδυ έπαιρναν τις κατσαρόλες με τα φαγητά στο σπίτι που θα τους φιλοξενούσε. Κοτόπουλα βραστά και μακαρόνια, ή σούπα ρύζι, ραβκιόλες, κολοκάσι με τον σιοίρο, ψητό, γάλαν όξυνο και πουρέκια. Εστρωναν τα τραπέζια στο δίχωρο, έτρωγαν,έπιναν και διασκέδαζαν με τσιαττιστά, τραγούδια, αστείες ιστορίες και παραμύθια.
Από τις πιο διασκεδαστικές στιγμές της βραδυάς, ήταν όταν έφταναν στο σπίτι οι μάσκες. Ντυμένοι με φουστάνια και τσεμπέρια, με βράκες, ή τυλιγμενοι με σεντόνια, στο πρόσωπο είχαν μάσκα και κρατούσαν όλοι βέρκαν. . Προσπαθούσαν να τους καταλάβουν από το ανάστημα. ΄Ελεγαν ένα όνομα και οι μάσκες κουνούσαν αρνητικά το κεφάλι. Κάποιοι άντρες σηκώνονταν από τη θέση τους στο τραπέζι, πήγαιναν κοντά τους και προσπαθούσαν να τους βγάλουν την μάσκα, να τους αποκαλύψουν. Οι μάσκες σήκωναν απειλητικά την μαγκούρα τους και γινόταν ένα παιγνίδι μεταξύ τους. ΄Οταν στο τέλος αποκάλυπταν τα πρόσωπά τους, ακολουθούσαν γέλια και πειράγματα. Τους κερνούσαν κρασί ή άλλο ποτό, πουρέκια και συνεχιζαν για άλλο σπίτι.
Την επόμενη μέρα, Καθαρά Δευτέρα, οι νοικοτζυρές έβραζαν πατάτες και παντζάρια. Το τραπέζι είχε χόρτα, αγκινάρες, ξυδάτα, κραμπί, πορτοκάλια, μανταρίνια και κούμουλλα, δηλαδή ψωμί με σισάμι. Ούτε λαγάνες, μόνο λαψάνες. Μήτε χταποδάκια στα κάρβουνα, μήτε γαρίδες και σουπιές. Απλό φαγητό και λιτό. Η πολυτέλεια της ημέρας ήταν καμιά οντζιά χαλουβάς, όσο για να πάρουν όλοι από ένα κομματάκι.
΄Ωσπου περνούν τα χρόνια καινούρια πράματα μπαίνουν στη ζωή μας και γίνονται παράδοση και πατροπαράδοτα έθιμα. ΄Οπως οι λαγάνες.
ΥΓ. Πάντως εγώ δεν τρώω τις λαγάνες. Προτιμώ την καθαρά Δευτέρα να "καθαρίζω" τα πουρέκια. ΄Αλλωστε για μένα είναι παράδοση πεντηκονταετίας και βάλε.


Γράφει η Αργυρή Τσίγκη









Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Άγιος Σωζόμενος, Το... στοιχειωμένο χωριό

Λίγα χιλιόμετρα από την Λευκωσία , βόρεια από το Δάλι μεταξύ του Γερίου και της Ποταμιάς βρίσκεται το χωριό Άγιος Σωζόμενος. Χάρτης στο Google Maps Η μητέρα μου γεννήθηκε στα Λύμπια και θυμούμαι όταν μικρός πηγαίναμε επίσκεψη στο χωριό περνούσαμε έξω από τον Αγιο Σωζόμενο και η θέα του πάντα μου έφερνε στον νου σκηνές από Άγρια Δύση , ταινίες Western και καομπόυδες. Δεν το είχα δει ποτέ από κοντά μέχρι που πριν λίγα χρόνια ο φωτογραφικός μου φακός με οδήγησε εκεί. Είχα διαβάσει ότι το Τουρκοκυπριακό τότε χωριό είχε εγκαταλειφθεί από τους κατοίκους του μέσα σε μια νύχτα στις «φασαρίες του 63» και από τότε παραμένει έρημο. Η ιστορία όπως καταγράφεται απο κάποιο άρθρο στο αμερικάνικο περιοδικό TIME  μεταφρασμένο στα ελληνικά έχει ώς εξής; Εφτά Ελληνοκύπριοι επιβαίνοντες σε ένα Land Rover πλησίασαν το χωριό. Οι Έλληνες είπαν πως ήθελαν να ξεκινήσουν μια τουρπίνα νερού που εξυπηρετεί ένα χωριό εκεί δίπλα και τους έστησαν ενέδρα οι Τουρκ

Το Γεφύρι Τζελεφού και Το Φράγμα της Αρμίνου

Στην επαρχία Πάφου λίγα χιλιόμετρα μακριά από το χωριό Αγιος Νικόλαος σε μια ειδυλλική τοποθεσία με πλάτανους και έντονη άγρια βλάστηση και ζωή υπάρχει το Μεσαιωνικό γεφύρι του Τζιελεφού.  Το Μεσαιωνικό αυτό πετρινο γεφύρι που είναι και το μεγαλύτερο στην Κύπρο είναι κτισμένο πάνω στον ποταμό Διαρίζο που τροφοδοτά τον φράκτη της Αρμίνου ο οποίος βρίσκεται λίγο πιό κάτω.  Το Γεφύρι χρησιμοποιήτω τα παλαιότερα χρόνια για να συνδέει τα χωριά της δυτικής  όχθης , το Μηλικούρι , τα Βρέτσια και τον Άγιο Ιωάννη με τα χωρια στα Ανατολικά , τον Άγιο Νικολάο τα καμινάρια και τις Τρείς Ελιές Για να φτάσετε στο Γεφύρι του Τζιελεφου από την Λεμεσό πηγαίνετε προς Τριμίκλινη και στριψτε αριστερά αμέσως μετά το μεγάλο φυτώριο στα δεξια και την πεζίνα . Θα περάσετε από τις Κ.Πλατρες και τα Μανδριά και να ακολουθήσετε τις πινακίδες για το Αρσος και μετά για τον Αγιο Νικόλαο.  ΠΡΙΝ φτάσετε στο χωριό στρίψετε δεξιά προς τον κατασκηνωτικό χώρο (βλ. χάρτη) 

Παροιμίες που τον τόπον μας

Παροιμίες που τον τόπον μας έχουμεν πολλές Δαμέ εννα γράψω κάποιες που ξέρω ή που ήβρα ποτζιή ποδά. Αν θέλετε βαρτε τζιε εσείς τες δικές σας πουκάτω να τις πολλύνουμεν εννα προσπαθήσω να γράφω τζιε τι σημαίνει η καθεμιά τους. Αν έσιετε αντίρρηση μεν σαλαβατάτε πέτε μας την δική σας την ερμηνέιαν τζιε αν εσιετε δίτζιον να την σάσουμεν. Ατε τζιε επειδή "τα πολλά λόγια εν φτώσια" τζιε "το γοργον τζιε χάριν έσηι" αντακώννω να τις γραφω... απου πονέι πάει στον γιατρόν τζιαι απού διψά πάει στην βρύσιν αυτός που έχει το πρόβλημα πρέπει να ψάξει για την λύση απ' όσιη γέιτον έσηι σσιον τζι' απ' όσιη σσιόν τζιμάτε η αξία του να έχει κάποιος καλούς γέιτονες αθκιασερός παπάς θάφκει τζιαι τους ζωντανούς "αργία μήτηρ , πάσις κακίας" δλδ αυτός που δεν έχει κάτι να ασχολήθεί κάνει πράγματα ζημιογόνα η ανώφελα. άκουε πολλά τζιε πίστεφκε λλία μας καλεί να ακούμε αλλά να μην είμαστε ευκολόπιστοι Τζιαμέ που ακούεις πολλά σταφύλια πέρ